Przedawnienie roszczeń między przedsiębiorcami – o co dokładnie chodzi?

W prowadzeniu działalności gospodarczej terminowość i przewidywalność mają kluczowe znaczenie. Jednym z istotnych elementów, który może wpływać na relacje handlowe i egzekwowanie należności, jest przedawnienie roszczeń. W praktyce oznacza ono, że po upływie określonego w przepisach czasu wierzyciel może stracić prawo do skutecznego dochodzenia zapłaty.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest przedawnienie, jakie terminy obowiązują przedsiębiorców i co zrobić, by nie dopuścić do utraty możliwości dochodzenia swoich należności.

Podstawowe informacje o przedawnieniu

Przedawnienie roszczeń dotyczących m.in. działalności gospodarczej, czy też terminy przedawnienia roszczeń oznaczają, iż istnieje możliwość uchylenia się od spełnienia określonego zobowiązania z uwagi na upływ czasu i jednocześnie wyłącza brak możliwości uzyskania spełnienia świadczenia.

Po upływie wskazanego w ustawie terminu ten, przeciwko komu przysługuje żądanie, może uchylić się od jego spełnienia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Natomiast, po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się już zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.

Podstawową zasadą i czymś co na nie wpływa jest przede wszystkim czas. Przedawnienie dojdzie do skutku, jeżeli upłynie okres czasu wskazany przez przepisy prawa. Ogólny termin przedawnienia wynikający z kodeksu cywilnego to 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata. Jednakże jeśli koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Zarówno konsument jak i przedsiębiorca ma prawo domagać się od dłużnika spełnienia świadczenia, zaś w przypadku jego niewykonywania może skorzystać z ochrony zapewnionej mu przez prawo. W przypadku zobowiązań dotyczących np. niezapłacenia przedsiębiorcy za dostarczony towar, przedsiębiorca będzie mógł skierować swoje żądanie do sądu aby uzyskać orzeczenie zasądzające zaległą należność, którą następnie będzie mógł przymusowo wyegzekwować, oczywiście biorąc pod uwagę terminy przedawnienia zobowiązań.

W sytuacji gdy roszczenia dotyczą relacji handlowych, pomiędzy dwoma przedsiębiorcami, zarzut przedawnienia brany jest pod uwagę wyłącznie po zgłoszeniu go w toku sprawy sądowej. Gdy któraś ze stron podniesie zarzut przedawnienia, jest to istotne.

Nie pozwól, by Twoje roszczenia się przedawniły — działaj z 360law.

Nasz zespół prawny zadba o bieżący monitoring terminów i skuteczne dochodzenie należności.

Skontaktuj się

Natomiast jeśli dłużnikiem jest konsument, zarzut przedawnienia sąd bierze pod uwagę z urzędu.

Istotnym elementem odróżniającymi przedawnienia roszczenia cywilne i handlowe jest także możliwość dochodzenia rekompensaty za opóźnienia w transakcjach handlowych. W przypadku roszczeń handlowych, przedawniają się one z upływem 3 lat. Koniec terminu przedawnienia również odgrywa istotną rolę.

Przedawnienie roszczeń między przedsiębiorcami w praktyce biznesowej

Jednym z kluczowych aspektów prowadzenia działalności gospodarczej jest zagadnienie przedawnionych zobowiązań oraz przedawnienia należności. Choć często niedoceniane, ma ono istotne znaczenie zarówno dla sytuacji finansowej firmy, jak i jej strategii w relacjach z kontrahentami.

Przedawnienie wpływa bezpośrednio na możliwość dochodzenia roszczeń oraz na sposób zarządzania zobowiązaniami. W przypadku gdy roszczenia wierzycieli wobec firmy uległy przedawnieniu, może to oznaczać, że przedsiębiorstwo nie ma już obowiązku ich spłaty, co pozytywnie wpływa na jego bilans finansowy. Z drugiej strony, przedsiębiorca musi również monitorować terminy przedawnienia własnych roszczeń wobec innych podmiotów — ich przegapienie może skutkować utratą możliwości dochodzenia należnych kwot, co z kolei negatywnie wpływa na wartość aktywów firmy.

Analiza kilku przypadków z orzecznictwa, gdzie przedawnienie odegrało kluczową rolę.

• Uchwała Sądu Najwyższego z 13.01.2022 r. (III CZP 61/22)
  Początek biegu terminu przedawnienia, w przypadku roszczeń konsumenta będącego ubezpieczonym lub ubezpieczającym z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego, związanego z pobraniem przez ubezpieczyciela w trakcie trwania umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym opłat niestanowiących kosztów udzielonej ochrony ubezpieczeniowej, na podstawie niedozwolonych postanowień umownych (art. 3851 Kodeksu cywilnego), nie może rozpocząć się zanim konsument dowiedział się lub, rozsądnie rzecz ujmując, powinien dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia.
• Uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 22.10.2021 r. (III CZP 78/20)
  Wskazany w art. 119 k.c. zakaz zmiany terminu przedawnienia roszczenia przez czynność prawną nie stoi na przeszkodzie odroczeniu przez strony terminu spełnienia świadczenia, choćby zobowiązanie nie stało się już wymagalne; w takim przypadku przedawnienie biegnie na nowo z upływem odroczonego terminu.

Wskazać należy, iż wierzyciel, który chce kontynuować negocjacje ugodowe z dłużnikiem, może zamiast wszczynać proces o zapłatę, przeprowadzić negocjacje, czy też zawrzeć umowę, określającą nowy harmonogram spłat kredytu. Takie działania są istotne, bowiem mogą doprowadzić do przerwania biegu przedawnienia roszczenia, a tym samym do możliwości dochodzenia spłaty zobowiązania, przez dłużnika.

Kodeks cywilny w art. od 117 do art. 125, reguluje zagadnienia dotyczące ogólnych terminów przedawnienia. W kodeksie tym są także inne, szczegółowe terminy, które obrazuje poniższa tabela.

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia pewnej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.

Bieg przedawnienia roszczeń nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulegają zawieszeniu:

1) co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;

2) co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;

3) co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;

4) gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może dochodzić roszczeń przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody;

5) co do roszczeń objętych umową o mediację – przez czas trwania mediacji;

6) co do roszczeń objętych wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej – przez czas trwania postępowania pojednawczego.

Terminy przedawnienia roszczeń przerywają się:

1) przez każdą czynność dokonaną przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;

2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której przysługuje.

Co dzieje się po upływie terminu przedawnienia?

Prawne konsekwencje upływu terminu przedawnienia dla wierzyciela i dłużnika są takie, że po upływie terminu przedawnienia, wierzyciel traci prawo do skutecznego dochodzenia roszczenia na drodze sądowej, tym samym traci możliwość odzyskania długu. Dłużnik natomiast może skutecznie podnieść zarzut przedawnienia, co prowadzi do oddalenia powództwa, a tym samym może uwolnić się od konieczności spłaty zaciągniętego zobowiązania.

Przedawnienie roszczeń pomiędzy przedsiębiorcami powoduje, że okres przedawnienia bierze się pod uwagę na zarzut pozwanego. W sytuacji gdy zarzut nie zostanie podniesiony, możliwym jest odzyskanie przedawnionego roszczenia.

Przedawnienie roszczeń majątkowych jest jedną z postaci dawności. Pod pojęciem dawności rozumieć należy zbiór instytucji prawa cywilnego łączących skutki prawne (zmianę, powstanie lub ustanie stosunku prawnego) z upływem czasu; poza przedawnieniem roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, postaciami dawności są także terminy zawite (prekluzja), zasiedzenie i przemilczenie (uchwała SN (7) z 26.11.2014 r., III CZP 45/14, OSNC 2015/5, poz. 54).

W wyroku z 12.02.2002 r., I CKN 527/00, OSNC 2002/12, poz. 159, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na to, że przedawnieniu ulegają roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, zmierzające do zaspokojenia osoby uprawnionej (wierzyciela).

Czym jest przedawnienie w prawie cywilnym – podsumowanie

1. Ogranicza w czasie możliwość ich dochodzenia.
2. Pełni zatem przede wszystkim funkcję stabilizującą stosunki prawne.
3. Zgodnie z art. 117 k.c. , roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.
4. Przedawnienie roszczeń jest ważną instytucją prawa zapewniającą pewność obrotu gospodarczego.

Terminy przedawnienia roszczeń

Ogólny termin przedawnienia roszczenia wynosi 6 lat, liczony od dnia powstania obowiązku uregulowania należności.

W przypadku roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin przedawnienia wynosi 3 lata.

Dwuletni termin przedawnienia dotyczy roszczeń przedsiębiorcy z tytułu np. niezapłacenia przez klienta faktur, z tytułu umowy sprzedaży, roszczeń dostawcy z tytułu dokonanej dostawy, roszczeń z tytułu umowy o dzieło, usługi telekomunikacyjnej, debetu na koncie.

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Chroń swoją firmę przed stratami — rozpocznij współpracę z 360law.

Dzięki nam zyskasz pełną kontrolę nad zobowiązaniami i szybkie wsparcie w procesie windykacyjnym.

Skontaktuj się

Konsekwencje upływu terminu przedawnienia

• Po upływie terminu przedawnienia dług przekształca się w zobowiązanie naturalne.
• Sąd może uwzględnić upływ terminu przedawnienia z urzędu w sprawach przeciwko konsumentowi.
• Upływ terminu przedawnienia może być podniesiony przez dłużnika jako zarzut przedawnienia.
• Wierzyciel może stracić prawo do egzekwowania roszczeń danego rodzaju.

Jak uniknąć problemów z przedawnieniem?

• Wierzyciel powinien pilnować terminów przedawnienia, aby uniknąć oddalenia powództwa.
• Wierzyciel powinien przerwać bieg przedawnienia przez wniesienie pozwu lub wniosku o wszczęcie postępowania.
• Wierzyciel powinien monitorować terminy przedawnienia, aby uniknąć utraty prawa do egzekwowania roszczeń danego rodzaju.

Jak chronić swoją firmę przed przedawnieniami?

Działania windykacyjne powinny być podejmowane szybko, tak by zwiększyć szanse na odzyskanie należności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, zanim dłużnik straci płynność finansową lub dojdzie do przedawnienia roszczenia. Współpraca z 360law umożliwi podejmowanie skutecznych działań, ukierunkowanych przede wszystkim na bieżącą kontrolę istniejących zobowiązań oraz termin przedawnienia, tak by w terminowy sposób dochodzić zapłaty roszczeń.